أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

418

قانون ( فارسى )

تعليم چهارم - مزاج خوب كه مشتمل بر پنج فصل است . فصل اول - معالجهء گرم‌مزاجان مىگوئيم : كسى كه حرارت مزاجش از اعتدال دور شده است چنانچه خشكى و رطوبت تن وى معتدل باشد ، معلوم مىشود كه حرارت به مقدار كم از اعتدال خارج شده است نه بافراط كه در آن صورت مزاج خشك مىشد . اگر گرمى مزاج با خشكى همراه باشد ممكن است مدت زيادى به حال خود بماند . اگر گرمى با رطوبت همراه باشد ، دوام آن طول نمىكشد . گاهى رطوبت بر حرارت چيره مىشود و آن را خاموش مىسازد و گاهى حرارت بر رطوبت غالب مىگردد و آن را مىخشكاند . اگر رطوبت بر حرارت چيره گردد صاحب مزاج در اواخر سال‌هاى جوانى به حالت سلامت برميگردد و رطوبت و حرارتش برابر مىشوند ؛ وقتى از جوانى گذشت و رو به سوى پيرى نهاد رطوبت غير طبيعى زياد مىشود و حرارت كاهش مىيابد . پس مىگوئيم : علاج گرم‌مزاجان دو راه دارد : نخست اينكه آنها را به حالت اعتدال بازگردانيم . دوم اينكه به همان حال كه هستند ، سلامتشان نگهداريم . در حالت نخست فقط كسانى مىتوانند به حالت اعتدال بازگردند كه بسيار آرام و بردبار و متحمل باشند و در معالجه‌اى كه بايد بتدريج صورت گيرد و مدت زيادى طول مىكشد دوام يابند و شتاب نكنند . در حالت دوم اين امكان وجود دارد كه آنها را بوسيلهء تغذيه هماهنگ و مناسب با مزاج‌شان در سلامتى كه دارند باقى گذاريم . كسانى كه گرم‌مزاجند و رطوبت و خشكى را به اعتدال دارند ، در آغاز كار بيشتر از ديگران به حالت سلامت نزديك بوده‌اند ، دندان و موى آنها زودتر روئيده است ، زودتر زبان باز كرده‌اند و سخن گفته‌اند و زودتر راه رفته‌اند . بعدها كه حرارت از حد لازم بيشتر شده ، خشكى افزايش يافته است ، در آنها مزاجى سوزان پيدا شده است . در بسيارى اشخاص كه زهرهء زياد ايجاد مىشود برنامهء معالجه در اولين مرحله عمر